Belkide "Sahipsiz Adıyaman" kavramı yeni değildir. 1925 yılında Güneydoğu'da başlayan Trahom hastalığından etkilenen iller ile depremden etkilenen iller neredeyse aynı
Trahom olarak bilinen bulaşıcı göz hastalığı, 6 Şubat 2023 yılında depremin vurduğu tüm illeri vurmuş. Adıyaman'ın makus talihi o ki bu felaketten en çok etkilenen vilayet, yine Adıyaman olmuş. Yaraların yenice sarıldığı kentin adı artık felaketlerle anılıyor.
ADIYAMAN 'KÖRLER ŞEHRİ'
Adıyaman'da buna şahitlik edenler, Trahom başladığında neredeyse tüm Adıyaman'ın Trahom hastalığına yakalandığını üzülerek anlatıyor. İşin ilginç ve bir o kadar üzücü tarafı, Trahom gibi depremin de en çok Adıyaman iline zarar vurması olmuş. Komşu ülkelerden Güneydoğu'ya bulaştığı iddia edilen hastalık, tüm Adıyaman'ı etkisi altına alarak bir çok vatandaşı kör etmiş. "Hafız" kavramının da o tarihlerde Adıyaman'da yaygınlaştığı rivayet ediliyor.
1975 yılına kadar devam eden amansız göz hastalığı adeta Adıyaman'ı kırıp geçirmiş
Trahom Hastalığı, göz kapaklarının altında oluşan kabarıklarla ortaya çıkan kirpiklerin içeriye doğru bükülerek korneada damarlaşma ve yaralar oluşmasına neden olan bulaşıcı bir hastalıktır. Zamanında teşhis ve tedavi edilmediği takdirde görme kaybı ile sonuçlanabilmekteydi. Türkiye’de kataraktan sonra ikinci sıklıkta görülen bir görme kaybı nedeni olmuştur. Susuz yaşam ve çevre şartları hastalığın yayılmasını kolaylaştırdığı için kırsal alanlarda daha çok görülmüştür.
Gerek Osmanlı Devletinin son yüzyılında gerekse Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkenin doğu ve güney-doğusundaki birçok şehir, kaza ve köyler trahomun doğurduğu sonuçlardan olumsuz biçimde etkilenmiş.
Özellikle Adıyaman, Besni, Gaziantep, Malatya, Kilis ve Urfa gibi yerleşim birimlerinde bu hastalık yaygın bir şekilde görülmüştür. O kadarki Adıyaman için “körler memleketi” denmesi yanında, Kilis’te de “körler çarşısı” denen bir yer bulunmaktadır.
Ülke genelinde Trahoma karşı 1925 yılından itibaren sistemli, programlı ve özveriye dayanan bir mücadele başlatılmıştır. Başlangıçta Adıyaman ve Malatya’da açılan trahom hastaneleri, daha sonra trahomun etkilediği diğer vilayetlerde de açılmıştır. Ayrıca bu hastanelerin dışında dispanserler, seyyar teşkilatlar ile köy tedavi evleri de oluşturulmuştur.
209 KİŞİ HARİÇ BÜTÜN ADIYAMANLILAR YAKALANMIŞ
Hastalığın yaygın olduğu yerlerde her yıl taramalar yapılmış, tespit edilen trahomlu hastalar tedavi altına alınmıştır. Okullarda da benzer çalışmalar yürütülmüştür. Yine bu yörelerde trahomlu çocuklar için ayrı okullar dahi açılmıştır ancak o tarihte nüfusu 7000 olan Adıyaman'da 6791 kişi bu hastalığa yakalanmaktan kurtulamamış.
1
2
3
4
5
Recep Sarkan
